Chùa Mèo:Chốn linh thiêng thờ Phật, thờ Vua và thờ Mẫu chúa

VHDN: Huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa có ngôi chùa Mèo (Đỉnh miêu thiền tự) được xây dựng vào thế kỷ thứ XV tại xã Quang Hiến. Mỗi khi nhắc đến ngôi chùa, đồng bào các dân tộc huyện Lang Chánh nói riêng và nhân dân trong tỉnh nói chung đều cung kính, tự hào vì ngôi chùa thờ cả Phật, Vua và Mẫu chúa.

Ngôi chùa sinh ra như một luồng sáng, quy tụ khá đầy đủ cả tâm linh, lịch sử vẻ vang và nền văn hóa truyền thống rực rỡ của đồng bào những dân tộc bản địa .
Tương truyền, công chúa nhà Trần là Chu Huyền đi lánh nạn lên Mường Chanh ( Lang Chánh ngày này ), mang theo hai quả chuông và một số ít người hầu. Về đây được bà con bảo vệ, chăm nom chu đáo, đời sống trở nên ấm cúng, bình yên. Công chúa đã cùng nhà Lang hưng công kiến thiết xây dựng ngôi chùa để tri ân công đức dân làng. Trong khi thiết kế xây dựng chùa, khai khẩn đất hoang, bà con ở đây đã đào được pho tượng đá ( gọi là bụt ). Liền đó, công chúa đã rước tượng bụt và tượng Quan Âm ở miếu làng lên chùa thờ Phụng. Chùa được thiết kế xây dựng trên đỉnh đồi, có nhiều cảnh sắc đẹp, với tên gọi khởi đầu là chùa Chu ( tên công chúa ). Trước mặt chùa có dòng sông Âm chảy vòng quanh – Bên tả có dãy núi Pù Bằng, bên hữu có dãy núi Pù Rinh .
Trong cuốn sách “ Notes Surb fayd de Lang Chánh ” của R.Rboerst, miêu tả : “ Chùa ở làng Ban, huyện Quang Hiền khi xưa rất đẹp, trên quả núi Mèo ở châu Lang Chánh có nhiều hoa tươi, quả ngọt, cảnh sắc xanh tươi cả năm, nó hợp với màu xanh của nước và màu lục của núi, một cảnh tượng tuyệt mỹ ’ ’ .

Tiếng tăm chùa Chu lan rộng cả vùng, cả châu. Dân gian trong vùng đã từng ví von:

Bạn đang đọc: Chùa Mèo:Chốn linh thiêng thờ Phật, thờ Vua và thờ Mẫu chúa

“ Nhất Hương, nhì Lan, ba Chu ” ( ba ngôi chùa lớn ở tỉnh Thanh Hóa )
Trong thời Lê Lợi phát động khởi nghĩa Lam Sơn ( 1418 ) đã cũng nghĩa quân đi qua vùng chùa Chu và đóng quân, luyện võ ở nhiều vị trí. Vua Lê Lợi đã vào chùa Chu lễ Phật và cầu nguyện cho sự nghiệp kháng chiến chống quân Minh thắng lợi .
Vùng chùa Chu có nhiều địa điểm gắn liền với cuộc kháng chiến chống giặc Minh của anh hùng dân tộc bản địa Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn như : núi Chí Linh ( dãy Pù Rinh ) nơi 3 lần nghĩa quân Lam Sơn rút lui để củng cố, thiết kế xây dựng lực lượng ( lúc bấy giờ vẫn còn bia đá ghi lại ). Hang Láu, thác Húng, núi đá, hòn bi – nơi xảy ra những trận tây kích của nghĩa quân Lam Sơn .
Hang Láu gắn liền với thần thoại cổ xưa về Lê Lợi : “ Hòa nước sông chén rượu ngọt ngào ”, suối Vớ là nơi Nguyễn Trãi thả lá có chữ “ Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần ” … Ngoài ra còn có nhiều địa điểm ghi lại dấu tích và góp thêm phần cùng vua và nghĩa quân an nghỉ, luyện rèn, ẩn náu chống giặc Minh toàn thắng. Đó là ghế đá vua Lê thường ngồi thưởng ngoạn, tảng đá mài gươm của nghĩa quân Lam Sơn .

Sau cuộc kháng chiến chống giặc Minh thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi vua và với nỗi nhớ vùng quê, nơi có địa danh chùa Chu, những con sông, dòng suối đã góp phần phù hộ, độ trì cho sự nghiệp chống giặc toàn thắng, vua Lê đã sắc chỉ cho quan Lê Khả vào Mường Chanh đốc thúc thổ Lạng cùng bà con ở đây tu sửa, nâng cấp chùa Chu rồi vua Lê đã cho đổi tên thành chùa Mèo, gắn liền với đồi Mèo, với sự linh miêu vốn có ở loài vật này…

Đến quá trình lịch sử vẻ vang chống giặc nhà Thanh, anh hùng Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc đã dừng chân và vào chùa Mèo dâng hương cầu Phật độ trì cho cuộc kháng chiến chống giặc Thanh thắng lợi .
Linh ứng đã đến với nghĩa quân Nguyễn Trãi, cuộc kháng chiến đại phá quân Thanh toàn thắng. Trong niềm hân hoan vui thắng lợi, Nguyễn Trãi chiếu chỉ cho thổ ty Lang Mường một lần nữa trùng tu, tăng cấp chùa Mèo và khắc tự, ghi danh công đức vua, cùng nghĩa quân tại chùa Mèo .

Chùa Mèo gắn liền với chiến công và cả vùng này như một chứng nhân của lịch sử, do đó sau này các vị vua Lê Lợi, Quang Trung băng hà, đồng bào và sư trụ trì chùa Mèo đã ghi tạc công đức và thờ Phật, thờ vua tại chùa.

Để cảnh chùa thêm rất linh trong việc thờ Phật, thờ những vị vua, nhiều quá trình lịch sử vẻ vang, những triều chính, những thổ ty lang Mường cùng nhiều bản hội đã hưng công thiết kế xây dựng chùa ngày thêm to đẹp và rước tượng Thánh Mẫu, Mẫu Thượng Ngàn ( Mẹ rừng ) thờ phụng tại chùa Mèo .
Đặc biệt, vào cuối xuân năm Vĩnh Thịnh thứ 14, triều Lê ( 1718 ), phần đông bà con và nhiều bản hội xứ Thanh đã cùng nhau tổ chức triển khai hưng công nhiều tiền của đúc chuông đồng lớn cung tiến, dâng lên chùa Mèo .
Chuông chùa Mèo thuộc loại lớn, thân chính trụ tròn, cao1. 09 m, đường kính miệng chuông 0.5 m, chu vi 1.49 m. Quai chuông với đôi rồng đấu đuôi vào nhau tạo nên dáng cong tròn. Đỉnh quai chuông có hình nậm rượu chia thành nhiều múi nối dọc xuống thân. Thân rồng mập, đầu ngẩng cao, mắt tròn, mũi to, miệng há rộng và ngậm viên ngọc. Toàn thân rồng phủ vảy kép, vây ở sống lưng hình ngọn lửa uốn theo hình quai chuông .
Thân chuông được chia thành bốn ô và trang trí nhiều hoa văn rực rỡ. Bốn ô của chuông ghi bài minh nói về chùa, về giá trị tâm linh của chuông, đồng thời ghi tên người công đức và niên đại của chuông .
Bài minh chuông chùa Mèo có đoạn ghi : “ Âm vang của tiếng chuông hoàn toàn có thể nói vào số 1, vì nó hoàn toàn có thể thức tỉnh được những cơn mê của phần đông chúng sinh. Tiếng chuông hoàn toàn có thể phát huy được ý niệm lương thiện của con người, do đó từ thời xưa người ta đã dùng tiếng chuông đồng làm công cụ trợ giúp cho những lời giáo hóa của những bậc thánh nhân … ” .
Quả vậy, ngôi chùa Mèo và âm vang của chuông đồng ở đây đã góp thêm phần to lớn tạo nên luồng sinh khí trong lành, hướng thiện cho con người sống chan hòa, vui mắt, đoàn kết và lao động hết mình thiết kế xây dựng đời sống ấm no, vun đắp cho quê nhà mạnh giàu. Xã Quang Hiến, nơi cửa phật của chùa Mèo là điểm sáng của huyện Lang Chánh. Chính trị, trật tự xã hội luôn không thay đổi và kinh tế tài chính – văn hóa truyền thống – xã hội tăng trưởng không ngừng. Chợ Quang Hiến gần như một TT kinh tế tài chính – văn hóa truyền thống cho cả vùng .

Do thời gian mưa nắng, biến cố thăng trầm của lịch sử và thiếu đi sự chăm lo của con người, chùa Mèo đã xuống cấp và trở nên hoang hoải, chỉ còn lại chiếc chuông có phần nguyên vẹn.

Gần đây, với sự chăm sóc, vào cuộc của những cấp, những ngành, một lần nữa chùa Mèo đã khẳng định chắc chắn giá trị vốn có của chùa. Đó là Ủy Ban Nhân Dân tỉnh đã phê duyệt xếp hạng chùa Mèo là Di tích Lịch sử văn hóa truyền thống và Danh lam thắng cảnh cấp tỉnh ( số 3250 / QĐ-UBND ) .
Chùa Mèo đang từng bước được góp vốn đầu tư, phục dựng với nhiều sự hưng công, góp phần khá nhiều mẫu mã của nhiều bản hội, nhiều doanh nghiệp và cá thể tiêu biểu vượt trội. Từ năm 2013, chùa Mèo đã có Đại đức Thích Nguyên Hải về trụ trì và đã dốc lòng tăng trưởng tăng chúng, Fan Hâm mộ phật tử, tiếp tục cung tiến, kiến thiết xây dựng chùa trở thành khoảng trống đẹp và trở thành điểm hẹn của hành khách muôn phương .

Vũ Khoa – Hồng Phương

Source: thucanh.vn
Category: Mèo Cảnh

5/5 - (1 vote)

Bài viết liên quan