Cây râu mèo – thông tiểu, trừ sỏi thận

Có một loại cây hình dạng rất giống với bộ râu dễ thương của mèo, đó là cây râu mèo. Không chỉ đẹp, cây râu mèo còn được biết đến với tác dụng đặc biệt vào đường tiểu…

Cây râu mèo còn gọi là Cây bông bạc. Tên khoa học là Orthosiphon stamineus Benth., họ Bạc hà ( Lamiaceae ) .
Trên quốc tế râu mèo là cây nhiệt đới gió mùa tương đối nổi bật, mọc tự nhiên phổ cập ở Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, xứ sở của những nụ cười thân thiện, những nước ở Đông Dương và cả ở châu Phi .

Cây râu mèo là vị thuốc Đông y có tác dụng điều trị bệnh  sỏi thận, tăng bài tiết, hạ đường huyết… Ở Việt Nam, râu mèo phân bố rải rác ở vùng đồng bằng và miền núi như: Cao Bằng, Thanh Hóa (Vĩnh Lộc), Hà Nội (Ba Vì), Lâm Đồng, Phú Yên (Tuy Hòa), Ninh Thuận (Phan Rang), Kiên Giang (Phú Quốc)… Tuy trồng nhiều nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng. Theo Viện Dược liệu, hằng năm nước ta nước phải nhập khẩu hàng chục tấn dược liệu cây râu mèo từ Trung Quốc, Campuchia.

Cây râu mèoCây râu mèo
Theo Đông y, cây râu mèo có vị ngọt, nhạt, hơi đắng, tính mát ; có công dụng lợi tiểu, thanh nhiệt, trừ thấp, dùng làm thuốc lợi tiểu mạnh, thông mật, dùng trong bệnh sỏi thận, sỏi túi mật, viêm túi mật, dùngtrị viêm thậncấp tính và mạn tính ; viêm bàng quang ; sỏi tiết niệu …

Một số tác dụng đáng lưu ý của cây râu mèo

Tăng và bài tiết nước tiểu : theo những tác giả Chow S.Y.Liao J.F ( Đài Loan ), dịch chiết từ râu mèo trên chó thí nghiệm bằng đường tiêm truyền tính mạch với liều 18,8 mg / kg / phút có tính năng tăng cường bài tiết nước tiểu và những chất điện giải Na K Cl .
Lợi tiểu : những tác giả G.A. Schut và J.H.Zwaving ( Hà Lan ) đã xác lập tính năng lợi tiểu của 2 flavon sinensetin và 3 – hydroxy – 3,6,7,4 tetramethoxyflavon bằng đường tiêm tính mạch với liều lượng 10 g / kg, lượng nước tiểu thu được sau 140 phút là 410 mg, còn Sinensetin dùng cùng liều trên, lượng nước tiểu thu được sau 160 phút là 614 mg, trong khi đó ở lô chuột đối chứng, sau 120 phút, không thu được một lượng nước tiểu nào. Hai flavon trên cùng một liều 1 mg / kg có so sánh với tính năng của hydrochlorothiazid thấy công dụng lợi tiểu yếu hơn và Open chậm .

Bệnh thận và sỏi thận: theo các tác giả Ấn Độ, râu mèo rất có ích cho điều trị bệnh thận và phù thũng. Trên bệnh nhân, râu mèo có tác dụng làm kềm hóa máu, sự có mặt của hoạt chất orthosiphonin và muối kali trong dược liệu có tác dụng giữa cho acid uric và muối urat ở dạng hòa tan, do đó phòng ngừa được sự lắng đọng của chúng để tạo thành sỏi thận. Ở Thái Lan, thí nghiệm trên những người tình nguyện khỏe mạnh, dịch râu mèo có tác dụng làm tăng sự bài tiết citrat và oxalat; oxalat với hàm lượng cao có thể tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.

Hạ huyết áp, giảm tần số hô hấp: trên động vật thí nghiệm, chất methylripariochromene A (MRC), ly trích từ lá râu mèo cho thấy có tác dụng hạ huyết áp (đặc biệt là huyết áp tâm thu) do tác dụng giãn mạch, giảm hậu tải của tim và lợi tiểu. Trên chuột nhắt trắng, râu mèo bằng đường tiêm xoang bụng với liều 2 – 4g/kg làm giảm hoạt động vận động của chuột. Trên chó, bằng đường tiêm truyền tĩnh mạch với liều 0,179g/kg có tác dụng hạ huyết áp và làm giảm tần số hô hấp.

Cây râu mèoCây râu mèo

Hạ đường huyết: dịch chiết lá râu mèo có tác dụng hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường, nhưng tác dụng này không hằng định, cơ chế tác dụng, có thể là do kích thích sự hình thành glycogen ở gan. Acid ursolic làm giảm đường huyết, dùng trị đái tháo đường (ở Đài Loan).

Bảo vệ gan: chất ly trích bằng metanol từ lá râu mèo cho thấy có tác dụng bảo vệ gan bị tổn hại bởi việc dùng quá liều paracetamol.

Tăng sức đề kháng: các flavonoid trong râu mèo có tác dụng chống oxy hóa và bẫy gốc tự do là các chất gây tổn hại cho tế bào và hệ miễn dịch của cơ thể, do đó râu mèo còn có tác dụng tăng sức đề kháng của cơ thể.

Hiệu quả trị mụn: trong hai cuộc thí nghiệm để trị mụn, một ở Pháp trên người châu Âu và một ở Thái Lan trên người châu Á, cho thấy một loại mỹ phẩm dạng nhũ tương có chứa 2% trích tinh lá râu mèo làm giảm chất bã nhờn và kích thước mụn trên những người da nhờn do tác dụng làm giảm isozym týp 1 của 5-alpha reductase cũng như giảm sản sinh chất squalen, một cấu tử chính tạo nên chất bã nhờn là nguyên nhân phát sinh mụn. Tác dụng của mỹ phẩm có trích tinh râu mèo tốt hơn khi so sánh với chế phẩm trị mụn thông thường chứa 1% kẽm gluconat.

Râu mèo được sử dụng độc vị hoặc phối hợp với những thuốc khác trong những chứng bệnh thống phong, thấp khớp, thấp ngoài khớp, phù nề, viêm thận, sỏi niệu, tiểu ít, viêm gan, hoàng đản, sốt nóng, cảm cúm, thủy đậu ( trái rạ ), sởi ( ban đỏ ), đái tháo đường, cao huyết áp …

Cách dùng, liều lượng:

Thường dùng cành lá mang hoa lúc chớm nở, tươi từ 20 – 60 g ; khô từ 12 – 30 g / ngày, dưới dạng thuốc sắc, pha như trà hoặc chế biến thành cao. Ngày 5 – 6 g bột dược liệu pha với nửa lít nước nóng, chia làm 2 lần, uống trước bữa ăn 15 – 30 phút. Thường uống 8 ngày lại nghỉ 2 – 4 ngày .

Nhánh cây được phơi khô sắc lấy nước, lợi tiểu mạnh và tốt cho việc tiểu tiện. Trong râu mèo, các chất kali, orthosiphonin, mesoisonitol tác dụng lợi tiểu, làm tăng bài tiết chất cặn bã như urê, acid uric, Na, Cl-… và đặc biệt không làm mất kali nhiều như các thuốc lợi tiểu tây y.

Cỏ râu mèo cũng được sử dụng làm thuốc trị sỏi thận và sỏi túi mật. Ngày dùng 15 – 40 g dạng thuốc sắc, hãm. Có thể nấu cao lỏng. Thường uống luôn trong 8 ngày, lại nghỉ 2 – 4 ngày .
Theo tài liệu, Ấn Độ coi dịch hãm lá râu mèo là thuốc điều trị đặc hiệu những bệnh thận và bàng quang, ngoài những còn điều trị bệnh thấp khớp và bệnh gút. Liều dùng 5 – 12 g lá hãm với nước sôi, chia làm 2 lần uống trước khi ăn cơm 15 – 30 phút. Nên uống lúc dịch hãm còn nóng, hoặc sắc nước uống .
Các thuốc tây từ cây râu mèo như : orthosiphon, betasiphon … dưới dạng cao lỏng trong ampoule, chỉ cần pha loãng vào nước chín để uống .

Kinh nghiệm trị bệnh với cây râu mèo

Trị sỏi tiết niệu loại sỏi nhỏ: râu mèo 6 – 10g khô, rửa sạch hãm với nửa lít nước sôi như hãm trà. Chia 2 lần uống trong ngày, trước khi ăn cơm 15 – 30 phút. Uống nóng, uống liên tục 10 ngày, nghỉ 4 ngày, lại uống tiếp đợt khác.

Hoặc cỏ râu mèo, chó đẻ răng cưa, thài lài, mỗi vị 30 g. Tất cả rửa sạch cho 800 ml nước, sắc còn 250 ml, uống trong ngày, trước khi ăn, lúc còn nóng. Dùng 5 – 10 ngày một liệu trình .

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: râu mèo tươi 50g, khổ qua (dây, lá, quả non, tươi) 50g, cây mắc cỡ (sao vàng) 6g. Tất cả rửa sạch cho 800ml nước sắc còn 250ml, uống trong ngày, dùng liên tục 1 tháng, sau đó kiểm tra lại lượng đường trong máu.

Trị tiểu tiện không thông (tiểu buốt, rắt): râu mèo 40g, thài lài trắng 30g, rửa sạch cho 750ml nước, đun nhỏ lửa thêm 6g hoạt thạch, uống trong ngày. Uống liền 5 ngày. Nếu tiểu tiện bình thường thì ngừng thuốc.

Trị tiểu ra sỏi, tiểu ra máu và tiểu buốt: râu mèo 40g, thài là trắng 30g, Sắc lấy nước, mỗi lần hòa thêm 6g bột hoạt thạch uống trong ngày, chia làm 3 lần. Uống liền 5 – 7 ngày.

Trị viêm đường tiểu: râu mèo, thài lài, chó đẻ răng cưa, mỗi thứ 30g sắc uống. Dùng trong một tuần lễ.

Trị viêm thận mạn tính, viêm bàng quang, viêm khớp, phong thấp, viêm đường ruột : râu mèo 40 g, tỳ giải và rễ ý dĩ mỗi vị 30 g. Sắc nước uống. Dùng 3 tuần nghỉ 1 tuần .
Trị viêm thận phù thũng : râu mèo, mã đề, bạch hoa xà thiệt thảo, mỗi vị 30 g sắc uống. Chú ý phải tích hợp dùng thuốc kháng sinh của y học văn minh đủ liều theo phác đồ .
Trị thận dương suy kém kèm theo hiện tượng kỳ lạ bụng dưới đau tức : râu mèo 16 g, mã đề 20 g, rễ tranh 12 g, tô mộc 12 g, rễ cỏ xước 16 g, rễ cây ruột gà 12 g. Dược liệu khô, sắc với nửa lít nước 150 – 200 ml, chia làm 2 lần uống trước bữa ăn .
Trị viêm gan siêu vi, bệnh hoàng đản, da dẻ xanh lè vàng bủng, táo bón kinh niên : râu mèo30g, cỏ lưỡi rắn 30 g, cây chó đẻ 30 g, ac-ti-sô 20 g, cỏ mực 30 g. Dược liệu khô thêm 1 lít nước sắc còn 3/4 lít để uống trong ngày. Dùng 3 tuần lễ, nghỉ 1 tuần rồi uống tiếp trong vài ba tháng .
Trị táo bón lê dài : bông bạc khô 30 g, cỏ lưỡi rắn 30 g, cây chó đẻ 30 g, atisô 20 g, cỏ mực 30 g. Tất cả rửa sạch, cho vào ấm đổ 1 lít nước sắc còn 3/4 lít để uống trong ngày. Dùng 3 tuần lễ, nghỉ 1 tuần rồi uống tiếp trong 1 tháng .

Trị đái tháo đường: râu mèo tươi 50g, khổ qua (dây, lá, trái non, tươi) 50g, cây mắc cỡ khô 6g. Dược liệu tươi rửa sạch, bằm nhỏ, mắc cỡ sao vàng, thêm 1 lít nước sắc còn 3/4 để uống trong ngày, dùng liên tục 3 tháng đi thử máu lại.

Lưu ý : Với liều lượng thường thì, cây râu mèo không thấy có tính năng gây độc cấp tính. Tuy nhiên, do tác động ảnh hưởng trên sự cân đối ion K, Na … và những phân hóa tố, thế cho nên, không nên dùng tiếp tục và lâu dài hơn râu mèo với liều cao .
Cần thận trọng khi dùng cho phụ nữ có thai, nhất là trong 3 tháng đầu của thai kỳ .

Lương y HOÀNG DUY TÂN

Source: https://thucanh.vn
Category: Mèo Cảnh

1/5 - (1 vote)

Bài viết liên quan