Những giai thoại ly kỳ về chó Phú Quốc – Khuyển vương Việt Nam

Những giai thoại ly kỳ về chó Phú Quốc – Khuyển vương Việt Nam

Nếu người Nhật Bản luôn tự hào về chú chó Hachiko và đã có bộ phim nổi tiếng “ chú chó trung thành với chủ Hachiko ” thì người Nước Ta cũng chiếm hữu giống chó Phú Quốc cực khôn khéo, trung thành với chủ và cũng trọn vẹn hoàn toàn có thể tạo ra sự những thước phim “ đẹp ” cả về nội dung và hình ảnh .
Bài viết thời điểm ngày hôm nay, tất cả chúng ta sẽ cùng khám phá những giai thoại và câu truyện về loài “ khuyển vương ” này mà mỗi khi người dân địa phương kể lại với giọng điệu vô cùng tự hào khi Đảo ngọc chiếm hữu giống chó Phú Quốc khôn khéo trung thành với chủ này .

Xả thân, liều mạng để bảo vệ chủ

Advertisement

Ngày ấy, hòn đảo Phú Quốc còn rừng rậm và nhiều động vật hoang dã hoang dã. Trong nghề săn bắt, không ít thợ bắt chuyên lùng bắt rắn. Và với bất kể thợ săn nào ở đây thì họ luôn cần tập sự đắc lực là loài chó xoáy. Với đặc tính giỏi chiến đấu và biết đi săn, chó xoáy biết phát hiện con mồi cách xa hàng cây số. Sau đó dữ thế chủ động dồn mồi vào nơi có bẫy của thợ săn. Trong mỗi chuyến đi săn, những thợ săn đều mang theo bầy chó xoáy của mình đi cùng .

Theo lời kể lại vào một biểu chiều, khi một thợ săn đi đến khu vực suối Tranh thì tự nhiên đàn chó xoáy 6 con dừng lại, nhìn về hướng tảng đá mà sủa inh ỏi. Chúng gầm gừ và đôi lúc lùi dần. Tuyệt nhiên không dám lại gần. Tưởng chó gặp cọp, người thợ săn vác khẩu súng tiến lại gần xem sự tình. Khi đến nơi, anh ta như chết đứng, body toàn thân lạnh ngắt, tay đã ôm súng mà không hề ngắm bắn .

Advertisement

Lúc người thợ săn phát hiện trước mình là con rắn hổ mây khổng lồ đang cuộn trên một tảng đá lớn cũng là lúc anh sợ hãi đến mức đứng chôn chân một chỗ. Con mãng xà dài thượt, thân mình lớn hơn cái phích nước ! May thay, con rắn không làm gì người thợ săn. Thần trí hồi sinh, anh ta quay đầu chạy bán sống bán chết về làng báo tin. Thấy khuôn mặt người thợ săn tái xanh tái mét, cắt không còn giọt máu. Dân làng biết ngay anh ta đã đụng mặt “ trinh sát rừng xanh ” .
Sau khi cấp tốc bàn luận, hơn chục trai tráng quyết định hành động ôm súng, nỏ chạy vào suối Tranh để giết chết mãng xà. Vì đây là khu vực đông người đi rừng và khu dân cư. Nếu để con rắn đó sống sót thì sẽ rất nguy cơ tiềm ẩn cho con người. Nhưng sau khi đoàn người tới nơi, con mãng xà đã không còn nằm trên tảng đá đó nữa. Nhưng thật giật mình vì 6 chú chó xoáy của người thợ săn vẫn đang gầm gừ và tập trung chuyên sâu quanh một cái cây. Vừa lúc đó, mọi người hoảng hồn khi thấy đầu con mãng xà khổng lồ sà xuống gần mặt đất như muốn tiến công đám chó xoáy. Thì ra con rắn đã vận động và di chuyển lên cây và nó đang cuốn mình quanh thân cây này .

Mục đích khởi đầu là đi tàn phá rắn. Nhưng khi thấy rắn thì đám trai làng không còn dũng khí để tiến công mãng xà. Tất cả chỉ biết đứng ngây người nhìn đàn chó chiến đấu với rắn hổ mây. Cuộc chiến diễn ra rất quyết liệt. Sau một hồi quần thảo, con rắn có vẻ như đã bị cắn gãy sống sống lưng, phải nằm yên bất động. Tuy nhiên, hai con chó xoáy đã bỏ mạng vì dính phải nọc độc của rắn hổ mây. Chứng kiến hai “ tập sự ” trung thành với chủ của mình quyết tử, người thợ săn không cầm được nước mắt. Cũng từ đó, người thợ săn này đã buông súng và bỏ nghề .

Triển khai thế trận để chiến đấu kẻ thù

Advertisement

Ông Huỳnh Văn Chín ( SN 1953 – Khu Tượng, xã Cửa Dương ), từng là thợ săn “ vang bóng một thời ” ở Phú Quốc cho biết : Chó Phú Quốc là nỗi khiếp đảm của mọi con mồi. Chó Phú Quốc hoàn toàn có thể săn được heo rừng, nai to lớn hơn chúng nhiều lần. Điểm độc lạ ở đây là, dù không được đào tạo và giảng dạy, đào tạo và giảng dạy chuyên nghiệp và bài bản, nhưng chúng có những bản năng săn mồi rất phong phú, tinh ranh. Chó Phú Quốc không chỉ biết tiến công vị trí hiểm nhất của con mồi, mà còn mưu trí phân công, dàn thế trận để khống chế con mồi rồi sủa lên cho chủ tới giải quyết và xử lý .
Cho đến giờ đây ông Chín vẫn nhớ một kỷ niệm trong đời đi săn. Đó là trong một lần gặp phải heo nanh ( heo rừng già, có nanh ) khoảng chừng 50 kg. Một mình con chó Phú Quốc thì không hề chiến đấu với heo rừng. Nhưng chúng đã biết gọi đồng bọn tiến hành thế trận. 2 con đực to nhất đàn kè 2 bên gò má con mồi vừa cắn vừa sủa, 1 con chạy trước mặt sủa liên tục như để trấn áp niềm tin, con đầu đàn chỉ chạy bên ngoài, vừa đôn đốc 3 con chó giữ khoảng cách hài hòa và hợp lý, vừa dùng miệng cắn bỏ cây xanh dọn chướng ngại vật xung quanh ”. Với thế trận như gọng kìm đó, con heo rừng đã phải “ đầu hàng ” và trở thành chiến lợi phẩm của đàn chó .

Cộng sự trung thành

Ông Võ Công Minh ( SN 1941 ) ở Bến Tràm, xã Bãi Thơm cũng từng là một tay săn có tiếng san sẻ về ký ức cũ : Đàn chó của ông không chỉ khôn ngoan mà còn là một tập sự rất trung thành với chủ và “ biết điều ”. Mỗi lần tự săn mồi xong, chúng đào lỗ chôn ( tránh thú khác lấy xác ) mới chạy về sủa, dẫn chủ đến mang về ”. Theo ông Minh, cái hay là chúng tuyệt đối không khi nào dám “ ăn cơm trước kẻng ”. Chủ cho ăn gì thì chúng mới dám ăn thứ đó .
Là “ thợ săn ” nổi tiếng, nhưng những chú “ khuyển vương ” Phú Quốc là một loài vật “ giàu tình cảm ” với con người. Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, nhưng người Phú Quốc vẫn lưu truyền câu truyện lao vào cứu chủ của con chó tên Chiến .
Chuyện rằng, trong một lần dẫn chó đi săn ở rừng Vồ Đình, ông Tư Bành giật mình gặp con rắn hổ mây to như bắp chân đang giương đầu lên … Kinh nghiệm đi săn cho ông biết, con rắn sẵn sàng chuẩn bị “ ăn tươi nốt sống ” người đã xâm phạm lãnh địa của chúng. Lúc đó, ông đã tháo chạy, nhưng nghe tiếng cây xanh loạt soạt phía sau sống lưng, ông đã nghĩ đến trường hợp xấu nhất .
Nhưng không. Có lẽ nhận ra sự nguy cấp của chủ, bất chấp sự to lớn của con mãng xà đang vô cùng hung hãn, con chó của ông ( tên Chiến ) đã lấy thế rồi nhắm yết hầu con rắn mà cắn. Bị tiến công giật mình, con rắn hướng tiềm năng sang con Chiến. Nhờ đó mà ông Bánh thoát chết, nhưng con Chiến ra đi trước sự bộc phát quá mạnh của nọc rắn .

Người bạn” của Đồn Biên phòng

Advertisement

Không chỉ được người dân yêu quý, những chú chó Phú Quốc rất được cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang trên hòn đảo quý mến. Đại tá Đặng Văn Thống, Chính ủy Bộ đội Biên phòng Kiên Giang san sẻ : “ Tuy chưa phải là chó nhiệm vụ theo lao lý, nhưng nhiều Đồn Biên phòng trên vùng biển Kiên Giang vẫn gắn bó với những chú chó Phú Quốc như “ người bạn ” thân thương với nhiều câu truyện cảm động ”. Đến những Đồn Biên phòng ở Thổ Châu, Gành Dầu, Xà Lực ( Phú Quốc ), sẽ được nghe nhiều câu truyện cảm động về người bạn “ khuyển vương ” Phú Quốc sống có nghĩa, có tình với người lính .
Thiếu tá Dương Thanh Hoàng, Chính trị viên phó Đồn Gành Dầu kể : “ Thời làm chỉ huy Đồn Gành Dầu, Đại tá Đinh Hữu Hoan ( nay là Phó Chính ủy Hải đoàn 28 – BĐBP Kiên Giang ) rất thích nuôi chó và có con mực rất khôn. Mỗi khi thấy lực lượng tuần tra chuẩn bị sẵn sàng quân trang, quân khí đi làm trách nhiệm là nó chạy ra trước cổng chờ sẵn. Khi xác lập lực lượng đi hướng nào, nó liền chạy theo “ tháp tùng ” đoàn .
Đồn Biên phòng hòn đảo Thổ Châu, cách Phú Quốc hơn 100 km có 9 chú chó. Những chú chó này đã phát huy vai trò như thể những người “ lính gác ” rất nghiêm khắc. Thiếu tá Trịnh Thanh Bình, Trạm phó Trạm Biên phòng Bãi Dong cho biết, đàn chó được những chiến sỹ giảng dạy cứ 2 con là gác chung 1 ca, đến khi nào nhìn thấy đôi khác vào thay mới chịu rời vị trí. Khi thấy người lạ vừa bước vào “ vùng cấm ”, một con chạy sâu vào Ban Chỉ huy tìm người, con còn lại vừa sủa, vừa giữ chân không cho người lạ tiến lùi nửa bước, rồi ngoặm vào ống quần lôi xuống, bắt ngồi ghế chờ .
Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Xà Lực, không quên câu truyện đầy cảm động về tình cảm của con chó tên Vện với những người lính nơi nơi đây. Trung tá Danh Đồng, Chính trị viên phó Đồn Xà Lực bồi hồi : Lần đầu ra đây nhận trách nhiệm, tôi cứ lo sẽ mất nhiều thời hạn tìm đường đến đơn vị chức năng. Tuy nhiên khi tàu vừa cập bến, một ông lão đã gọi tôi lại nói ngay : “ Chú mới ra Đồn phải không ? Đi theo con Vện nhé … Chưa kịp hiểu, thì đã thấy con chó xoáy sống lưng với màu lông rằn ri như cọp ngoe nguẩy cái đuôi rồi từ từ đi trước .
Chỉ một lúc theo sau, tôi đã tới Đồn ”. Đặc biệt, khi chuyện con Vện chết đã để lại trong toàn đơn vị chức năng niềm xúc động mạnh. “ Con Vện do Đồn trưởng Cao Như Sơn mang về nuôi, sau đó anh Sơn chuyển công tác làm việc. Vậy mà trước lúc lìa đời, con Vện đã tìm đến phòng thao tác của vị Đồn trưởng năm xưa để trút hơi thở ở đầu cuối ”. Cả đơn vị chức năng xúc động và mang xác con Vện đi chôn ”, giọng Trung tá Đồng đầy xúc cảm .

Những lời đồn đoán ly kỳ về sói lửa

Theo lời ra mắt của gã xe ôm tên Tâm, người địa phương, chuyên ăn bám trường bay thì ở Phú Quốc khi nhắc đến loài chó xoáy phần đông ai cũng biết. Tuy nhiên, người nắm giữ nhiều câu truyện về sói lửa nhất ở hòn đảo ngọc có lẽ rằng không ai vượt qua được ông Ba Thành. Hơn tuần trước, chính tôi chạy xe đưa ông Ba từ trường bay về An Thới. “ Ổng năm nay vừa tròn 60 tuổi, sống ở TP HCM 5 năm qua, nhiều lúc mới về hòn đảo thăm con cháu ”, anh Tâm cho hay. Chính thế cho nên, sau khi cất tư trang, anh xe ôm đã cùng tôi đi diện kiến người đàn ông này .
Khoảng gần một giờ đồng hồ đeo tay dặt dẹo trên xe máy, tôi mới đến được nơi cần đến. Mặc dù sinh sống ở TP HCM mấy năm nay nhưng ông Ba vẫn còn nông dân lắm. Nước da của ông vẫn đen giòn như hồi còn trần trùng trục đi kéo cá. Lúc tôi đến, người đàn ông này đang ngồi ở chiếc võng ngoài vườn hóng mát. Thấy anh Tâm xe ôm chở khách đến nhà, ông Ba nhìn với ánh mắt dò xét, lạ lùng. Sau khi biết tôi là nhà báo, đến khám phá về chó xoáy, ông Ba lập tức rót nước và mở màn những câu truyện về khuyển vương .
Tâm sự với PV, ông Ba Thành cho biết : Đến nay, đã hàng trăm năm kể từ khi khuyển vương Open, chính tôi cũng như người dân Phú Quốc đều không biết nguồn gốc thực sự của giống sói lửa này. Ngày xưa, những cụ truyền thường kể cho con cháu nghe về một thần thoại cổ xưa rất ly kỳ về gia phả của chó xoáy. Đó là vào một ngày nọ, tự nhiên từ trên trời, một con rồng lạc vào vùng biển gần hòn đảo Phú Quốc .
Nó ở đây mấy ngày và gặp tiểu kỳ lân vốn sống trên hòn đảo. Như duyên trời, hai con vật trong thần thoại cổ xưa này đã ở cùng nhau một thời hạn dài. Sau này, khi rồng bay về thiên đình, kỳ lân ở lại có mang rồi sinh ra giống chó rừng. Đây được coi là tổ tiên của loài chó xoáy Phú Quốc. Theo ông Ba, trước đây, người dân nơi đây ai cũng thuộc lòng và truyền tai nhau câu truyện này. Tuy nhiên, đến nay, họ biết rằng đó chỉ là câu truyện huyễn hoặc, những tiền nhân sáng tác ra để răn dạy con cháu phải biết quý trọng giống chó quý và hiếm này .
Nhấp một ngụm trà nóng, ông Ba tiếp lời, cũng có nhiều người nói rằng, sói lửa được sinh ra ở một hòn đảo hoang mà rất ít người biết đến. Sau này, chúng được một bọn cướp biển châu Âu nuôi trên tàu nên rất quen với cảnh sóng nước. Thậm chí, khi ném xuống biển, chúng hoàn toàn có thể bơi và bắt cá rất giỏi. Đó chính là nguyên do lý giải vì sao chân chó Phú Quốc có màng. Trong một lần đi săn tàu hàng trên biển, do gặp bão, đám cướp biển phải tấp vào hòn đảo ngọc trú ẩn. Và từ đây, chó xoáy khởi đầu sinh sôi nảy nở ở huyện hòn đảo tỉnh Kiên Giang này .
” Khi còn nhỏ, tôi thường được cha kể lại rằng, rất lâu rồi, thuyền của thương gia châu Âu chở nô lệ đi bán ở châu Á, khi đi ngang hòn đảo ngọc, ngư dân hòn đảo Phú Quốc đã phân phối lương thực, nước ngọt cho những thành viên trên tàu. Khi đó, thương gia châu Âu thường đổi những con chó xoáy trên sống lưng lấy sản phẩm & hàng hóa của dân cư địa phương. Tuy nhiên, cha tôi cũng chỉ được những cụ thời xưa nói lại chứ chưa ai chứng minh và khẳng định được điều đó, ông Ba bộc bạch. Cũng theo người đàn ông này, mặc dầu nhiều giả thuyết như vậy nhưng người dân nơi đây vẫn tin rằng, chó Phú Quốc là dân cư địa phương. Từ đầu chúng là những con chó hoang dã, chuyên hoạt động giải trí theo đàn và đi săn mồi. Sau này, chính người dân hòn đảo ngọc đã đưa chúng về nhà và thuần hóa chúng thành chó săn

Advertisement

Loài chó của truyền thuyết

Theo dân gian truyền lại, trong cuốn “ Nguyễn Phúc tộc đề phả tường giải đồ ”, một cuốn sách gia truyền ghi chép và lý giải toàn bộ những chuyện tương quan đến hoàng tộc đã kể chi tiết cụ thể rằng Vua Gia Long từng nuôi 4 con chó Phú Quốc, chúng cùng ông vượt bao nguy hại và không ít lần liều mạng cứu gia chủ, chính cho nên vì thế sau khi lên ngôi, nhà vua đã phong cho chúng thương hiệu “ Cứu khốn phò nguy Tá quốc huân thần Thần khuyển đại tướng quân ”, và sau khi chúng qua đời đều được lập miếu thờ .

Trên hòn hòn đảo du lịch nổi tiếng này, ai ai cũng nằm lòng câu truyện về trận thư hùng nổi tiếng giữa 6 chú chó Phú Quốc và con rắn hổ mây khổng lồ ở suối Tranh. Vào thời rất lâu rồi đó, khi hòn đảo Phú Quốc còn hoang sơ với nhiều rừng rậm, thú hoang và rắn rết, chứ chưa tăng trưởng như giờ đây, nơi đây, ngoài giống chó đặc biệt quan trọng còn nổi tiếng với một loài được ca tụng là “ tử thần ” : Rắn Hổ mây hay còn gọi là rắn chúa. Rắn chúa đi bằng phía đuôi, nửa phần thân trên dựng lên vuông góc so với mặt đất đến vài mét, khi săn mồi luôn thở phì phì khiến lá cây xao động. Sự hung ác, nọc độc, độ to lớn và vận tốc của nó khiến bao thợ săn tay nghề cao e sợ, kẻ thì bỏ mạng, người thoát nạn thì đa số gặp ác mộng, không dám đi săn nữa, hoặc lên chùa quy y để tạ ơn trời Phật cứu mạng khi gặp “ tử thần ” .
Chuyện kể rằng, người thợ săn cùng 3 con “ sói lửa ” đi săn, khi đến khu vực gần suối Tranh thì bỗng chúng dừng lại sủa inh ỏi không chịu tiến lên nữa. Khi người thợ săn đến nơi thì ông thấy một con rắn hổ mây to như thân cây chuối, màu xám mốc đang nằm cuộn mình trên tảng đá. Hoảng sợ đến tột độ, ông hấp tấp vội vàng chạy thục mạng về làng mong thoát thân. Tuy nhiên, khi về đến nơi không thấy 3 con chó của mình đâu, người thợ săn cùng mọi người xách súng quay lại thì thấy 3 con chó của ông hợp cùng 3 con chó của một thợ săn khác đang lùng sục con rắn. Sau khi thấy con hổ mây trên một cây lớn, chúng phân thành 3 cặp lao vào tiến công con rắn. Sau đại chiến chừng 1 giờ đồng hồ đeo tay, con hổ mây đã bị hạ gục nhưng chỉ 3 chú chó gượng dậy được, còn 3 con đã phải bỏ mạng vì nọc độc của hổ mây. Trong số 3 con tử trận có đến 2 con của người thợ săn kia. Nhìn hai chú chó trung thành với chủ vẫy đuôi lần cuối từ biệt chủ, không ít người đã rơi nước mắt. Con rắn hổ mây đó đã được bán cho một người ở Hà Tiên mang về ngâm rượu thuốc. Sau khi chôn cất những chú chó này xong, người thợ săn đó đã không khi nào bước chân vào rừng nữa .

Hay một câu truyện nữa mà trong lúc trà dư tửu hậu người Phú Quốc cũng hay kể cho con cháu nghe về sự hi sinh quên mình cứu chủ của loài chó của họ. Chuyện kể rằng, trước đây, có ông Hai Chi sống tại thị xã Dương Đông nổi tiếng là một thợ săn liều lĩnh, chưa một chuyến săn hay một loài thú nào làm ông lo âu. Một ngày, trung lúc cùng hai con “ sói lửa ” đi vào rừng săn hươu, ông vô tình giáp mặt con rắn hổ mang chúa to bằng bắp chân, nó lao thẳng vào ông định đớp, nhưng ngay lập tức chú chó săn đi cùng đã lao ra cản và cùng con còn lại hợp sức đánh đuổi con rắn để ông Hai có thời hạn thoát thân. Một lúc sau, một trong hai con trúng nọc độc sùi bọt mép chết, ông Hai Chi vừa khóc vừa ôm con chó về chôn ở vườn nhà, hàng ngày ông đều ra vườn trò chuyện với nó .

Advertisement

Còn bao câu truyện, bao truyền thuyết thần thoại nữa về sự mưu trí mưu trí và trung thành với chủ của loài chó xoáy Phú Quốc mà hàng ngày người dân Phú Quốc vẫn kể lại cho nhau nghe. Có chuyện nghe rất thật, có chuyện nghe ảo kỳ như lịch sử một thời, nhưng dù thật dù ảo cũng không ai hoàn toàn có thể phủ nhận được những ưu điểm của loài chó này và sự gắn bó của nó với đời sống một thời của người dân nơi đây .

Cần nỗ lực bảo tồn loài chó quý

Hiện trên hòn đảo Phú Quốc có nhiều trại nuôi chó xoáy, phần đông trong số đó không phải để bảo tồn, mà để làm quà tặng Tặng Ngay, bởi bất kỳ ai đến hòn đảo Ngọc du lịch đều mong ước được mang về thứ “ đặc sản nổi tiếng ” độc nhất vô nhị này. Theo đà này, những con chó tốt nhất, đẹp nhất sẽ được bán đi, như vậy chất lượng chó sẽ giảm dần. Liệu vài trăm năm nữa, những đặc thù điển hình nổi bật của loài chó này có còn duy trì được ?
Do đặc thù của loài chó này còn khá nhiều nét hoang dã, môi trường tự nhiên sống quen thuộc là vùng biển hòn đảo nóng ấm, nên sau khi được đưa về nuôi ở đất liền, chó thường chết do môi trường tự nhiên và nguồn dịch bệnh ở đất liền khác hẳn với ở nơi chúng được sinh ra
Từng là tập sự trung thành với chủ của con người trong mỗi chuyển đi săn, tuy nhiên, chó Phú Quốc hiện tại trở thành một món hàng thương mại. Không chỉ có vậy, nhiều người tận tâm với giống chó này còn cảm thấy quặn lòng khi nhìn thấy những “ vương khuyển ”, “ thần khuyển ” hay “ sói lửa ” nổi tiếng này bị đưa lên bàn nhậu. Thịt chó Phú Quốc bất đắc dĩ trở thành món đặc sản nổi tiếng mà nhiều hành khách tò mò muốn nếm thử khi đến thăm hòn hòn đảo này hay mang về để thết đãi bè bạn đã khiến số lượng chó giảm mạnh. Với đà này, vận tốc sinh sản của chó Phú Quốc khó hoàn toàn có thể theo kịp nhu yếu của khách du lịch và … những quán nhậu ! Hòn đảo càng tăng trưởng, khách du lịch đến càng đông, thì một trong những mất mát lớn nhất so với người dân Phú Quốc đó chính là sự mai một của loài chó xoáy quý và hiếm này .
Mong muốn và thông điệp của tập thể Chouchou By GeGe La Praline muốn nhắn gửi : “ Qua những giai thoại đầy hào hùng, những câu truyện đặc biệt quan trọng cảm động giữa con người và những người bạn này, nhìn lại hiện thực thời nay tôi rất mong tương lai không xa, Nước Ta sẽ có những bộ phim ca tụng và Viral lòng trung thành với chủ của loài chó với con người, tôi kỳ vọng toàn bộ người Nước Ta khi nhắc đến những chú chó sẽ liên tưởng đến những người bạn sát cánh chứ không phải là những … món ăn ”
Cùng Chouchou By Gege La Praline đón xem thêm nhiều điều kỳ thú tại Phú Quốc nhé ! ! ! !
Facebook : https://www.facebook.com/chouchouphuquoc/
đường dây nóng : 0799 337 800 – 0832337800
Mail : [email protected]

 

Source: https://thucanh.vn
Category: Chó cảnh

5/5 - (1 vote)

Bài viết liên quan